Blaaskatheter : Hoe dit werkt en wat u zelf kunt doen

Uw arts kan een blaaskatheter adviseren als u de urine niet of onvoldoende uit kunt plassen. Als u helemaal niet meer kunt plassen, heet dat retentie.

Een andere reden voor een blaaskatheter is incontinentie. U verliest dan ongewild urine.

Er zijn 2 soorten blaaskatheters: via de plasbuis of via een gaatje in de buik.

Het plaatsen van een blaaskatheter via de plasbuis is een eenvoudige ingreep. Een arts of verpleegkundige plaatst de katheter in de blaas, meestal als er teveel urine achter blijft in de blaas. Daarna kijken we waarom het plassen vanzelf niet goed gaat. Vaak krijgt u dan medicijnen voor dit probleem.

Blaaskatheter via de plasbuis bij een man en een vrouw

Een katheter via de buik wordt ook een suprapubische katheter of sp-katheter genoemd.

Een katheter via de buik is wat makkelijker te verzorgen dan een katheter via de plasbuis. Ook kunt u gewoon vrijen. U kunt de katheter op de buik vastplakken.

Het risico op complicaties is bij het voor de eerste keer inbrengen van een katheter via de buik groter dan bij een katheter via de plasbuis. Er bestaat een risico op bloedingen in de blaas en het aanprikken van de darmen. Lees meer hierover via https://www.olvg.nl/plaatsen-van-een-suprapubische-katheter. Het plaatsen van een buikkatheter is een kleine operatie. Een arts voert deze ingreep uit.

Blaaskatheter via de plasbuis bij een man en een vrouw

Ballonnetje

Aan het einde van de katheter zit een ballonnetje. Dit ballonnetje zit in de blaas. Het ballonnetje is gevuld met een beetje water. Daardoor houdt het de katheter op zijn plaats.

Katheterkraantje

De blaaskatheter heeft een kraantje. Hiermee kunt u de katheter open of dicht doen.

Urine-opvangzak

De katheter voert de urine uit de blaas naar een opvangzak.
De opvangzak moet altijd lager hangen dan de blaas. Zo kan de urine goed in de opvangzak stromen. Het slangetje naar de katheterzak mag niet strak staan.

Er zijn 2 soorten opvangzakken:

1. Dagzak (beenzak)
   De dagzak heeft een inhoud van een halve liter. U moet de opvangzak om de 2 uur legen. Anders wordt de zak te zwaar en zakt deze naar beneden. De dagzak zit met bandjes aan uw been vast. Deze bandjes kunt u in de wasmachine wassen op 40 graden.
2. Nachtzak
   De nachtzak heeft een inhoud van 1,5 liter. De nachtzak heeft een langere slang waardoor u in bed makkelijker kunt bewegen.
   U sluit de nachtzak aan op het kraantje van de dagzak en zet het kraantje van de dagzak open. Hang de nachtzak aan uw bed of aan een stoel naast het bed. U krijgt hiervoor een bedhanger. De verpleegkundige legt dit uit.

• Leeg de opvangzak in het toilet door het katheterkraantje open te draaien. U kunt de katheter ook legen in een zak. Doe dit regelmatig. Zo zorgt u ervoor dat de zak niet te vol en te zwaar wordt.
• Spoel de nachtzak in de ochtend af met water uit de kraan.
• Koppel de dagzak niet af, want deze draagt u overdag en ’s nachts.
• Spoel de dagzak niet door, want deze blijft aangesloten op de katheter.
• De dagzak en de nachtzak moet u iedere 5 tot 7 dagen vervangen. Als de urine sterk ruikt kunt de opvangzak vaker vervangen.

Het is mogelijk om de blaas overdag zelf leeg te maken met het katheterkraantje. U heeft dan geen opvangzak nodig.

• Als u voelt dat uw blaas gevuld is, leegt u de blaas met het katheterkraantje. Dit moet ongeveer elke 3 tot 4 uur.
• Wacht nooit langer dan 6 uur, omdat uw blaas dan te vol kan raken. Een te volle blaas kan veel pijn geven en problemen veroorzaken.
• Sluit in de nacht altijd een nachtzak aan. Behalve als u andere instructies heeft gekregen van de arts of continentieverpleegkundige.

Met een katheter heeft u meer risico op een blaasontsteking. Het is daarom belangrijk dat u op een goede hygiëne let.

• Was altijd uw handen voor en na het legen van de urine-opvangzak.
• Was de huid rond de plasbuis en de blaaskatheter 2 keer per dag met water.
  • Advies voor mannen: schuif de voorhuid naar achteren. Zo kan ook de eikel van de penis goed gewassen worden.
  • Advies voor vrouwen: was de schaamlippen en vagina van voor naar achteren.
• Gebruik geen zeep voor het wassen van uw lichaam rond de plasbuis en de blaaskatheter.
• Het slangetje van de blaaskatheter buiten het lichaam kunt u schoonmaken met een nat washandje.
• U kunt met een blaaskatheter gewoon in bad of onder de douche.
• Als u langere tijd een katheter heeft, kan er een beetje afscheiding uit de plasbuis komen. Dit is normaal en kan gewoon weggewassen worden.

Met een blaaskatheter kunt u de meeste dingen blijven doen. Bewegen, fietsen, sporten en zwemmen blijven mogelijk.
Vrijen kan lastig zijn met een katheter via de plasbuis. Vraag gerust advies aan uw arts of verpleegkundige. Uw zorgverlener kan u tips geven zodat u zo min mogelijk last heeft van de katheter.

Het is belangrijk om genoeg te drinken. Drink 1,5 liter vocht naast de gebruikelijke koffie en thee. Extra drinken zorgt ervoor dat uw lichaam ruim voldoende urine maakt. Hierdoor worden bacteriën uit de blaas gespoeld. Dit maakt de kans op een blaasontsteking kleiner.

Veel drinken zorgt er ook voor een soepele ontlasting. Bij harde ontlasting moet u persen. Hierdoor kan urine langs de katheter lopen of bloed in de urine komen. Extra drinken kan dit voorkomen.

Een blaaskatheter kan ongeveer 6 weken blijven zitten. Daarna moet hij verwisseld worden. De huisarts of thuiszorg wisselt de blaaskatheter bij u. U maakt hiervoor zelf een afspraak. Soms moet u voor het verwisselen van de katheter naar het ziekenhuis. Als dat nodig is, krijgt u hiervoor een afspraak.

Hieronder staan problemen die kunnen komen door de blaaskatheter. Bij ieder probleem staat een advies.
Als het advies niet helpt of de klachten blijven aanhouden, bespreek dit dan met uw arts of continentieverpleegkundige.

Bel de afdeling Urologie als u 1 of meer van deze klachten heeft:

• de katheter is verstopt en u kunt dit niet zelf oplossen
• aanhoudende pijn
• huidproblemen rondom de blaaskatheter
• langdurig bloed in de katheterzak
• koorts
• u denkt dat u een blaasontsteking heeft
• de katheter is naar buiten geschoven of losgegaan